fa مقاله مروری:‌ مایکوسپورین‌ها و اسیدهای آمینه شبه‌مایکوسپورین (MAAs): کاربردها، فرصت‌ها و چشم‌اندازهای آینده در پرورش و سلامت آبزیان زینتی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">مایکوسپورین‌ها¹</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">و اسیدهای آمینه شبه‌مایکوسپورین </span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">(MAAs)</span>^{<span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">2</span></span></span>} <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">گروهی از متابولیت‌های ثانویه طبیعی هستند که در بسیاری از سیانوباکتری‌ها، جلبک‌ها، قارچ‌ها و سایر موجودات آبزی یافت می‌شوند و به دلیل توانایی بالای جذب پرتوهای فرابنفش</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black"> UV-A </span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">و</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">UV-B)</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">، نقش مهمی در محافظت نوری ایفاء می‌کنند. این ترکیبات در کنار سایر متابولیت‌های زیست‌فعال سیانوباکتریایی (اسکیتونمین و فیکوبیلی‌پروتئین‌ها)، به‌ عنوان مولکول‌هایی با ارزش زیستی بالا شناخته می‌شوند. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black"> MAAs </span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">علاوه بر عملکرد محافظت در برابر تابش فرابنفش، دارای خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، محافظت‌کننده سلولی و تعدیل‌کننده پاسخ به استرس‌های محیطی هستند. این ویژگی‌ها موجب شده است که</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black"> MAAs </span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">به ‌عنوان افزودنی‌های زیستی نوین در آبزی‌پروری مورد توجه قرار گیرند</span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">.</span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black"> در صنعت آبزیان زینتی، افزایش تراکم نگهداری، جابه‌جایی، تغییرات کیفیت آب، استرس‌های محیطی و شیوع بیماری‌ها از مهم‌ترین عوامل محدودکننده سلامت و رفاه آبزیان محسوب می‌شوند. شواهد موجود نشان می‌دهد که </span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">MAAs</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black"> می‌توانند با کاهش استرس اکسیداتیو، تقویت سامانه‌های دفاعی و افزایش مقاومت در برابر شرایط نامساعد محیطی، در بهبود سلامت و پایداری تولید آبزیان زینتی نقش مؤثری ایفاء کنند. در این مقاله مروری، ساختار شیمیایی، مسیرهای زیست‌ساخت، منابع تولید، روش‌های استخراج و ویژگی‌های زیستی </span></span></span><span dir="LTR" style="color:black">MAAs</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black"> بررسی شد و کاربردهای بالقوه آنها در تغذیه، سلامت، افزایش مقاومت به استرس و توسعه محصولات نوین برای صنعت آبزیان زینتی مورد بحث قرار گرفت. همچنین چالش‌ها، محدودیت‌ها و چشم‌اندازهای آینده پژوهش و تجاری‌سازی این ترکیبات در آبزی‌پروری زینتی مرور گردید.</span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="color:black">Mycosporines and Mycosporine-Like Amino Acids (MAAs) are a group of naturally occurring secondary metabolites found in cyanobacteria, algae, fungi, and various aquatic organisms. These compounds are well known for their strong ability to absorb ultraviolet radiation (UV-A and UV-B), thereby providing effective photoprotection. Alongside other valuable cyanobacterial bioactive compounds, such as scytonemin and phycobiliproteins, MAAs have attracted considerable scientific interest because of their diverse biological activities. Recent studies have demonstrated that, in addition to their UV-screening function, MAAs possess antioxidant, anti-inflammatory, cytoprotective, and stress-modulating properties. These characteristics have highlighted their potential as novel functional additives in aquaculture. In ornamental aquaculture systems, high stocking densities, transportation, environmental stressors, water quality fluctuations, and disease outbreaks represent major challenges affecting animal health and welfare. Available evidence suggests that MAAs may contribute to improved resilience and physiological performance by reducing oxidative stress, enhancing defense mechanisms, and increasing tolerance to adverse environmental conditions. This review summarizes the chemical structure, biosynthetic pathways, natural sources, extraction methods, and biological properties of MAAs. Furthermore, their potential applications in nutrition, health management, stress mitigation, and the development of innovative products for the ornamental aquaculture industry are discussed. Finally, current challenges, research gaps, and future prospects for the commercialization and application of MAAs in ornamental aquaculture are highlighted.</span></span></span></span></span> اسیدهای آمینه شبه‌مایکوسپورین (MAAs), مایکوسپورین‌ها, آبزی‌پروری زینتی, ماهیان زینتی, سلامت آبزیان, استرس اکسیداتیو, سیانوباکتری‌ها Mycosporine-like amino acids (MAAs), Mycosporines, Ornamental aquaculture, Ornamental fish, Aquatic animal health, Oxidative stress, Cyanobacteria 17 27 http://ornamentalaquatics.ir/browse.php?a_code=A-10-319-1&slc_lang=fa&sid=1 R. Badali رویا بدلی royabadali79@gmail.com 10031947532846003903 10031947532846003903 Yes Department of Biology, Faculty of science, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه F. Farokhi فرح فرخی 10031947532846003904 10031947532846003904 No Department of Biology, Faculty of science, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه R. Manaffar رامین مناف فر raminmanaffar@gmail.com 10031947532846003905 10031947532846003905 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه R. Roshandel رضا روشندل 10031947532846003906 10031947532846003906 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه