fa مقاله مروری:‌ کاربردهای متابولومیک و ژنومیک برای بهبود رشد و تولید در آبزی‌پروری زینتی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:">صنعت آبزی‌پروری تزئینی به یکی از عوامل مهم در اقتصاد آبزیان تبدیل شده است و در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و تأثیر قابل توجهی بر اشتغال و صادرات گذاشته است. به دلیل حساسیت‌های زیستی و تنوع گونه‌ها در این بخش، به‌کارگیری رویکردهای بیوتکنولوژی مولکولی، مانند ژنومیک و متابولومیک، باعث بهبود عملکرد رشد، سلامت و پایداری سیستم‌های آکواریومی شده است. ژنومیک به شناسایی ژن‌های مرتبط با صفات ارزشمند کمک می‌کند، در حالی که متابولومیک نمایه‌های متابولیکی را برای پایش و بهینه‌سازی دقیق ارائه می‌دهد. استفاده ترکیبی از این فناوری‌های &laquo;اومیکس&raquo;، با کمک توالی‌یابی نسل جدید و تحلیل داده‌ها، مدیریت هوشمند سیستم و کارایی اقتصادی را ممکن می‌سازد. با این حال، چالش‌هایی مانند هزینه‌های بالا، نیاز به تخصص‌های بین‌رشته‌ای و محدودیت‌های زیستی همچنان وجود دارد و لزوم همکاری علمی و نوآوری تکنولوژیک را نشان می‌دهد. پیشرفت‌های مستمر و توسعه زیرساخت‌ها نوید آینده‌ای امیدوارکننده برای اجرای این فناوری‌ها، بهبود کیفیت تولید و حمایت از تنوع زیستی را می‌دهد. این مقاله مروری، اصول، کاربردها، چالش‌ها و چشم‌اندازهای آینده ژنومیک و متابولومیک در آبزی‌پروری تزئینی را بررسی می‌کند.</span></span></span></span></span></span></span> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">The ornamental aquaculture industry has experienced rapid expansion, contributing substantially to employment and international trade. However, high species diversity and biological sensitivity demand advanced approaches for improving growth performance, health management, and production efficiency. Genomics tools&mdash;including next-generation sequencing, SNP markers, quantitative trait loci (QTL) mapping, and transcriptomics&mdash;enable identification of genes and regulatory networks associated with growth, coloration, disease resistance, and stress tolerance. Metabolomics, through techniques such as LC&ndash;MS and NMR spectroscopy, provides comprehensive metabolic profiling for monitoring physiological status and optimizing nutrition and environmental conditions. The integration of genomic and metabolomic datasets facilitates precision breeding, early disease detection, and data-driven management strategies. Despite technical and financial constraints, interdisciplinary integration and expanding bioinformatics infrastructure are accelerating practical implementation. This review critically evaluates current applications, methodological advances, existing limitations, and future prospects of genomics and metabolomics in ornamental aquaculture, emphasizing their role in sustainable production and biodiversity conservation.</span></span></span></span></span> آبزی‌پروری زینتی, ژنومیک, متابولومیک, فناوری‌های اومیکس, تولید آبزیان, سلامت ماهیان, پایداری اکوسیستم Ornamental aquaculture, Genomics, Metabolomics, Precision breeding, Fish health, Sustainable production 39 51 http://ornamentalaquatics.ir/browse.php?a_code=A-10-1-95&slc_lang=fa&sid=1 Reza Nahavandi رضا نهاوندی 10031947532846003733 10031947532846003733 Yes موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Sajjad Pourmozaffar سجاد پورمظفر 10031947532846003734 10031947532846003734 No ایستگاه تحقیقات نرم تنان خلیج فارس، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرلنگه، ایران Asad Abbaspour Anbi اسد عباسپور انبی 10031947532846003735 10031947532846003735 No مرکز تحقیقات آرتمیای کشور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران