fa مقاله علمی – پژوهشی:‌ تهاجم جهانی: پراکنش، مکانیسم‌های تهاجم و پیامدهای بوم‌شناختی ماهی پشه‌خوار شرقی ((Gambusia holbrooki (کپورماهیان دندان‌دار: گامبوزیا ماهیان) تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">تهاجم زیستی به فرآیند معرفی گونه‌های غیربومی (گونه‌های بیگانه) به مناطق جغرافیایی جدید و تشکیل جمعیت‌های تولید مثلی پایدار و در نتیجه گسترش دامنه جغرافیایی اطلاق می‌شود. این گونه‌‌ها اثرات قابل‌توجه زیست‌محیطی، اقتصادی و بهداشتی را در اکوسیستم‌های میزبان به‌همراه دارند. فعالیت‌های انسانی سرعت تهاجم‌های زیستی را به ‌طور چشمگیری افزایش داده است. ماهی پشه خوار شرقی (گامبوزیا) (</span></span></span><i><span dir="LTR" style="color:black">Gambusia holbrooki</span></i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"><span style="color:black">) یکی از فراگیرترین ماهیان مهاجم آب ‌شیرین در سطح جهانی است که جمعیت‌های پایدار تولیدمثلی را در شش قاره تشکیل داده است. تحمل چشمگیر این گونه به شرایط متغیر محیطی، گسترش و تثبیت آن را در اکوسیستم‌های تخریب‌شده و جدید تسهیل می‌کند. با توجه به تاثیرات منفی قابل توجه این گونه بر اکوسیستم‌های آبی، ارائه اطلاعات دقیق و به‌روز از نقاط حضور فعلی و ارزیابی شرایط زیست محیطی حاکم بر آن مناطق جغرافیایی، می‌تواند در شناسایی زیستگاه&lrm;‌های مشابه و در معرض خطر و ارائه راهبردهای پیشگیرانه و مدیریتی سیاست‌گذاران موثر واقع شود. در پژوهش حاضر به‌ منظور نمایش الگوی پراکنش مکانی داده‌ها و تمرکز بر ارائه تحلیل‌های توصیفی و بصری مقدماتی، به‌روزترین اطلاعات در خصوص پراکنش جغرافیایی و ویژگی‌های اقلیمی این گونه را در سرتاسر جهان ارزیابی شد. نتایج نشان داد که بیشترین تمرکز حضور این گونه در نواحی غرب و جنوب غربی اروپا که دارای اقلیم مدیترانه‌ای و زمستان‌های معتدل و در شرق و جنوب شرقی استرالیا که آب‌وهوای گرم و نیمه گرمسیر هستند، است. گستردگی پراکنش همراه با ویژگی‌‌های زیستی، بیانگر پتانسیل بالای تهاجم ماهی پشه‌خوار شرقی در زیستگاه‌های جدید است. این امر بر اهمیت مدیریت محلی، ملی و منطقه‌ای گونه‌های مهاجم و ضرورت اقدامات حفاظتی تاکید می‌ورزد.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Biological invasion refers to the introduction of non-native (alien) species into new geographical regions, where they establish self-sustaining populations and subsequently expand their distributional range. Such species can impose significant environmental, economic, and public health impacts on host ecosystems. Human activities have greatly accelerated the rate of biological invasions. The Eastern mosquitofish (<i>Gambusia holbrooki</i>) is recognized as one of the most widespread invasive freshwater fish species globally, having established stable reproductive populations across six continents. Its remarkable tolerance to highly variable environmental conditions has facilitated its expansion and persistence in both degraded and newly colonized ecosystems. Given the considerable negative impacts of this species on aquatic environments, providing accurate and up-to-date information on its current distribution and assessing the prevailing environmental conditions in these regions can help identify similarly vulnerable habitats and guide policymakers in developing effective preventive and management strategies. In the present study, which aims to illustrate spatial distribution patterns through preliminary descriptive and visual analyses, the most recent data on the global distribution and climatic characteristics of <i>Gambusia holbrooki</i> were evaluated. The results show that the highest concentrations of this species occur in western and southwestern Europe&mdash;characterized by Mediterranean climates and mild winters as well as in eastern and southeastern Australia, which experience warm and subtropical climates. The extensive distribution of <i>Gambusia holbrooki</i>, combined with its biological traits, underscores its high invasive potential in new habitats. This finding highlights the importance of coordinated local, national, and regional management efforts for invasive species and emphasizes the urgent need for conservation measures.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; تهاجم زیستی, گونه‌های بیگانه مهاجم, فعالیت‌‌های انسانی, تنوع زیستی, حفاظت, اکوسیستم‌های آب Biological Invasion, Anthropogenic Activities, Biodiversity, Conservation, Aquatic Ecosystems 1 10 http://ornamentalaquatics.ir/browse.php?a_code=A-10-1-93&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Zare فاطمه زارع 10031947532846003673 10031947532846003673 No گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز Hamid Reza Esmaeili حمید رضا اسماعیلی 10031947532846003674 10031947532846003674 Yes گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز Ali Gholamhosseini علی غلامحسینی 10031947532846003675 10031947532846003675 No گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز Rasool Khosravi رسول خسروی 10031947532846003676 10031947532846003676 No گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز