fa مقاله مروری:‌ مواد زیست‌فعال مشتق از اسپیرولینا(Limnospira platensis) و ستاره دریایی شکننده: فرصت‌های نوین برای ترمیم زخم و بازسازی بافت در ماهیان زینتی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">ترمیم زخم و بازسازی بافت از فرایندهای حیاتی در حفظ سلامت، رفاه و بقاء ماهیان زینتی به‌شمار می‌روند به‌ویژه در شرایطی که این آبزیان در معرض استرس‌های ناشی از تراکم بالا، حمل ‌و نقل، درگیری‌های درون‌گونه‌ای، بیماری‌های پوستی و آسیب‌های مکانیکی قرار دارند. در سال‌های اخیر، توجه پژوهشگران به استفاده از ترکیبات زیست‌فعال طبیعی برای تسریع فرایندهای ترمیمی و بهبود بازسازی بافت در آبزیان افزایش یافته است. در این میان، ریزجلبک اسپیرولینا</span></span></span></span><span dir="LTR" style="background:white"><span style="color:black"> (<i>Limnospira platensis</i>) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">و </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">ستاره دریایی شکننده (</span></span></span><i><span dir="LTR" style="color:black">Ophiocoma erinaceus</span></i><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"><span style="color:black">)، </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black">به‌عنوان دو منبع ارزشمند از ترکیبات زیست‌فعال، پتانسیل قابل‌توجهی را در حوزه ترمیم زخم و پزشکی بازساختی نشان داده‌اند</span></span></span></span><span dir="LTR" style="background:white"><span style="color:black">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black"> مطالعات مختلف نشان داده‌اند که ترکیباتی نظیر فیکوسیانین، پلی‌ساکاریدها، پپتیدهای زیست‌فعال و سایر متابولیت‌های مشتق از اسپیرولینا می‌توانند از طریق کاهش استرس اکسیداتیو، تعدیل پاسخ‌های التهابی، تحریک تکثیر و مهاجرت سلولی و افزایش سنتز کلاژن، فرایند ترمیم زخم را بهبود بخشند. همچنین ترکیبات زیست‌فعال استخراج‌شده از ستاره‌های شکننده با اثرگذاری بر مسیرهای رگزایی، بازسازی بافت و تمایز سلولی، ظرفیت بالایی برای استفاده در راهبردهای نوین ترمیمی دارند. به‌علاوه، ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی و تعدیل‌کنندگی ایمنی این ترکیبات می‌تواند در مدیریت زخم‌ها و ضایعات شایع در ماهیان زینتی سودمند باشد</span></span></span></span><span dir="LTR" style="background:white"><span style="color:black">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"><span style="color:black"> مقاله حاضر، ضمن معرفی مهم‌ترین ترکیبات زیست‌فعال مشتق از اسپیرولینا و ستاره‌های شکننده و مرور مختصر سایر منابع دریایی (خیار دریایی، کیتین و کیتوسان)، مکانیسم‌های مولکولی و سلولی مرتبط با ترمیم زخم و بازسازی بافت را بررسی می‌کند و کاربردها، محدودیت‌ها و چشم‌اندازهای آینده استفاده از این ترکیبات را در صنعت آبزیان زینتی مورد بحث قرار می‌دهد.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:17.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="color:black">Wound healing and tissue regeneration are essential biological processes for maintaining the health, welfare, and survival of ornamental fish, particularly under conditions associated with high stocking densities, transportation stress, aggressive interactions, skin diseases, and mechanical injuries. In recent years, increasing attention has been directed toward the use of natural bioactive compounds to enhance tissue repair and regenerative responses in aquatic organisms. Among the promising sources of such compounds are the microalga <i>Limnospira platensis</i> (Spirulina) and brittle stars, both of which contain a wide range of biologically active molecules with potential applications in regenerative aquaculture. Numerous studies have demonstrated that phycocyanin, polysaccharides, bioactive peptides, and other Spirulina-derived metabolites can promote wound healing by reducing oxidative stress, modulating inflammatory responses, stimulating cellular proliferation and migration, and enhancing collagen synthesis. Similarly, bioactive compounds isolated from brittle stars have shown considerable potential to support tissue regeneration through the activation of angiogenic pathways, cellular differentiation, and tissue remodeling processes. In addition, the antioxidant, antimicrobial, and immunomodulatory properties of these compounds may contribute to the management of wounds and common lesions in ornamental fish. This review summarizes the major bioactive compounds derived from Spirulina and brittle stars, while also briefly addressing other marine-derived biomaterials such as sea cucumbers, chitin, and chitosan. The molecular and cellular mechanisms underlying their regenerative activities are discussed, together with their potential applications, current limitations, and future prospects for use in ornamental fish health management and regenerative aquaculture.</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span> ترمیم زخم, بازسازی بافت, ماهیان زینتی, اسپیرولینا, ستاره‌های شکننده, مواد زیست‌فعال, پزشکی بازساختی, سلامت آبزیان Wound healing, Tissue regeneration, Ornamental fish, Spirulina, Brittle stars, Bioactive compounds, Regenerative medicine, Aquatic animal health. 47 59 http://ornamentalaquatics.ir/browse.php?a_code=A-10-320-1&slc_lang=fa&sid=1 S. Karchin ثمین کارچین samin.karchin74@gmail.com 10031947532846003909 10031947532846003909 Yes Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران R. Manaffar رامین مناف فر raminmanaffar@gmail.com 10031947532846003910 10031947532846003910 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران A. Imani احمد ایمانی 10031947532846003911 10031947532846003911 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران M. Niko مهدی نیکو 10031947532846003912 10031947532846003912 No Artemia and Aquaculture Research Institute, Urmia University, Urmia, Iran پژوهشکده آرتمیا و آبزی پروری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران